कला र संस्कृति
दसैँ
दसैँ वा बडा दसैँ नेपाली समाजको केन्द्रीय चाड हो, जसलाई हिन्दू परम्परामा शक्ति–आराधना र विजयको पर्वका रूपमा मनाइन्छ। असोज शुक्ल प्रतिपदादेखि नौरथा भएसम्म देवीपूजा गरी दशमीका बिहान ज्येष्ठबाट टिका–जमरा…
नेपाली भाषाको स्रोत-पारदर्शी ज्ञानकोश
आजको छनोटलुम्बिनीको अशोक स्तम्भलुम्बिनी स्तम्भ शिलालेख, जसलाई पडेरिया शिलालेख पनि भनिन्छ, पुरातन ब्राह्मी लिपिको शिलालेख हो, जुन डिसेम्बर १८९६ मा नेपाली सेनाका पूर्व प्रधानसेनापति खड्ग शमशेर जङ्गबहादुर राणाले लुम्बिनी, नेपालको अशोक स्तम्भमा फेला…पढ्नुहोस्
नेपाली विश्वकोश
सगरमाथाको शिखरदेखि तराईको फाँटसम्म, लिच्छविकालीन शिलालेखदेखि गणतन्त्रसम्म, भानुभक्तको रामायणदेखि देवकोटाको मुनामदनसम्म — नेपाल र नेपाली भाषाको सम्पदाको प्रामाणिक, स्रोत-पारदर्शी ज्ञानकोश।
- ८२५
- कुल लेख
- ४०५
- मौलिक सम्पादकीय लेख
- १५
- विषय-शाखा
इतिहासमा आजको दिन — १२ नोभेम्बर
सबै हेर्नुहोस्घटनाहरू
आज यस खण्डमा अभिलेख छैन।
जन्म
आज यस खण्डमा अभिलेख छैन।
निधन
आज यस खण्डमा अभिलेख छैन।
नेपालको गौरव
सबै गौरव-कथा
भूगोल र स्थान
नेपाल
सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल दक्षिण एसियाको भूपरिवेष्ठित देश हो, जसको उत्तरमा चीन र अन्य तीन दिशामा भारत सन्निहित छन्। हिमालयको प्रमुख अंशमा फैलिएको यस राज्यको राजधानी काठमाडौँ हो। तराई, पहाड र…
इतिहास
दिव्योपदेश
श्री ५ बडामहाराजधिराज पृथ्वीनारायण शाहले आफ्नो जीवनको अन्तिम समयमा शेरा दरबारमा आफ्ना भारदारहरूलाई देश सञ्चालनका बिभिन्न आयामका सन्दर्भमा उपदेशहरू दिएका थिए, जसलाई दिव्योपदेशका नामले पनि चिनिन्छ ।…
धर्म र दर्शन
बुद्ध पूर्णिमा
बुद्ध पूर्णिमा बौद्ध परम्पराको प्रमुख पर्व हो, जुन वैशाख शुक्ल पूर्णिमामा मनाइन्छ। यस दिन गौतम बुद्धको जन्म, ज्ञानप्राप्ति र महापरिनिर्वाण एउटै तिथिमा परेका स्मरणमा नेपालसहित विश्वका बौद्धहरू यसलाई…
नेपाली विश्वकोशका लेखहरू
सबै ८२५ लेख
प्रकृति र वातावरण
नेपालमा वातावरणीय समस्या
नेपालका वातावरणीय समस्याहरूमा वन विनाश, जलवायु परिवर्तन, ऊर्जा र प्रजाति संरक्षण जस्ता धेरै मुद्दाहरू समावेश छन्। यी मध्ये धेरै समस्याहरू प्रमुख वातावरणीय नियमन बिना द्रुत औद्योगिकीकरणले उत्पन्न…
जीवनी
रणजङ्ग पाँडे
रणजंग पाँडे वि. सं. १८९४ साउनमा मुख्तियार (प्रधानमन्त्री) भिमसेन थापालाई पदच्युत गरिएपछि मुलुकको केन्द्रीय राजनीतिमा पकड बनाउन सफल भएका थिए। मुलुकको मुख्तियारी पण्डित रङ्गनाथ पौडेलले पाएका भएपनि उनको…
भूगोल र स्थान
गुह्येश्वरी
गुह्येश्वरी काठमाडौँ उपत्यकामा, बागमती नदीको दक्षिणी किनारमा अवस्थित प्रसिद्ध हिन्दू तीर्थ र शक्तिपीठ हो। यहाँ मूर्तिबिनाको गर्भगृहमा जलमग्न कुण्डलाई चाँदीको कलशले आवृत गरिने र त्यही प्रतीकलाई देवीका…
स्वास्थ्य र चिकित्सा
कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान
कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान स्वशासित तथा स्वतन्त्र स्वास्थ्य विश्वविद्यालय हो। यो कर्णाली प्रदेशमा पर्ने जुम्ला जिल्लाको चन्दननाथ नगरपालिकामा वि.सं. २०६८ मा स्थापना भएको हो। यहाँ…
भूगोल र स्थान
काठमाडौँ उपत्यका
काठमाडौँ, ललितपुर र भक्तपुर गरी तीन जिल्लामा फैलिएको काठमाडौँ उपत्यका (नेवारी: स्वनिगः) नेपालको संघीय राजधानीसमेत समावेश गर्ने ऐतिहासिक शहरी क्षेत्र हो। यो क्षेत्र युनेस्को विश्व सम्पदा सूचीमा समावेश…
समाज र जीवनशैली
नेपाली
नेपाली नेपाल देशका जनतालाई जनाउँने विशेषण हो। नेपाली राष्ट्रियता कानुन अनुसार पर्ने नेपालका नागरिकहरू नेपाली हुन् । नेपालको संविधान अनुसार नागरिक अधिकार प्राप्त गर्ने सबै मानिसहरू नेपाली नागरिक हुन्।…
भूगोल र स्थान
प्युठान जिल्ला
प्युठान जिल्ला लुम्बिनी प्रदेशको मध्य–पहाडी भागमा पर्ने एक प्रशासनिक जिल्ला हो, जसको भौगोलिक उचाइ ३०५ देखि ३,६५९ मिटरसम्म फैलिन्छ। करिब १,३२,८९० हेक्टर क्षेत्राधिकार भएको यस जिल्लामा ठण्डा र…
जीवनी
जयस्थिति मल्ल
जयस्थिति मल्ल मध्यकालीन नेपालका प्रभावशाली र समाजसुधारक शासकका रूपमा परिचित छन्। वि.सं. १४३७ मा अर्जुन मल्ललाई बनेपा पठाएपछि सत्तामा उक्लिएर अस्थिर रहेको राज्यव्यवस्थालाई पुनर्सङ्गठित गरे। वि.सं.…
विषय-शाखाहरू
सबै विषयभर्खरै अद्यावधिक
सबै-
टुकुचा खोला
टुकुचा खोला बागमतीको सहायक नदी हो । काठमाडौँका रुद्रमती र विष्णुमतीका बीच भागमा घना बस्तीका बीच भएर बग्ने यस खोलाको पुरानो सांस्कृतिक नाम इक्षुमती हो र नेवारीमा ‘तुखुचा’ (उखु खोला) भनिने गरिन्छ। तुखुचा अपभ्रंश भएर टुकुचा भएको इतिहासविद् दिनेशराज पन्त…
-
नागरिक उन्मुक्ति पार्टी
नागरिक उन्मुक्ति पार्टी नेपालको एक राजनीतिक दल हो। यो दलको मुख्य प्रभाव कैलाली जिल्लाको थरुहट क्षेत्रमा रहेको छ। यस राजनीतिक दलको वर्तमान अध्यक्ष रञ्जिता श्रेष्ठ हुन्।
-
जनता समाजवादी पार्टी
जनता समाजवादी पार्टी नेपालको छैटौँ ठूलो राजनीतिक दल हो। २०८१ वैशाख २३ गते, जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल विभाजन भई यस पार्टीको गठन भएको थियो। पार्टीको गठन सङ्घीय परिषद्का अध्यक्ष अशोक राईको नेतृत्वमा जनता समाजवादी-नेपालका बहुमत सङ्घीय सांसदहरूको समर्थनमा भएको…
-
तोया गुरुङ
तोया गुरुङ एक नेपाली लेखक तथा कवि हुन्। उनले नेपाल राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठानको पहिलो महिला कार्यकारी सदस्यको रुपमा काम गरेकी थिइन्। उनले सन् १९९४ देखि सन् २००४ सम्म नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको कविता विभागको अध्यक्षता गरेकी थिइन्। उनले धुपी र तोया गुरुङका लामा…
-
नेपाल प्रजा परिषद्
नेपाल प्रजा परिषद नेपालमा राणा वंशका विरुद्ध क्रान्तिलाई नेतृत्व गर्नका लागि एउटा सङ्गठन बनाइएको पहिलो प्रयास थियो। टङ्क प्रसाद आचार्यद्वारा नेतृत्व, यस समूहको स्थापना वि.सं १९९३ मा भएको थियो र यसलाई नेपालमा पहिलो राजनीतिक पार्टीका रूपमा पनि लिने गरिन्छ। राणा…
-
केसर पुस्तकालय
केसर पुस्तकालय नेपालस्थित सरकारी पुस्तकालय हो, जसको आरम्भ केशर सम्शेरको निजी सङ्ग्रहबाट भएको मानिन्छ। यो काठमाडौंको केशर महलमा अवस्थित छ; निजी पुस्तकालय नेपाल सरकारलाई दान गरिएपछि वि.सं. २०२६देखि यस नाममा सञ्चालन भएको र हाल ५०,००० एकाइ पुस्तक, कागजात तथा अन्य…
