मोक्षभूमि

मोक्षभूमि केशव दाहालद्वारा लिखित नेपाली उपन्यास हो। यो पुस्तक अक्टोबर ६, २०२० (बि.सं. २०७७ अशोज २०) मा "किताब पब्लिसर्स' द्वारा प्रकाशित भएको थियो। यो पुस्तक प्रतिष्ठित मदन पुरस्कार (२०७७) को लागि मनोनित भएको थियो। दाहाल राजनीतिक कार्यकर्ता र लेखक हुन् । दाहालको यो पहिलो उपन्यास हो ।

पृष्ठभूमि

पुस्तक सन् १२८० मा मध्यकालीन खासा राज्यको कथा हो । जब सम्राट क्रचलदेवले आफ्नो युद्ध अपराधको प्रायश्चित गर्न करिब १० हजार दासहरूलाई मुक्त गर्ने निर्णय गरे, सम्पूर्ण राज्य उन्मादमा फस्यो।

सिञ्जा उपत्यकामा हलचल मचिन्छ । त्यो उथलपुथलसँगै खस-आर्य जातीय श्रेष्ठता र मानव श्रेष्ठताको ठूलो बहस सुरु हुन्छ। ती स्वतन्त्र दासहरूको प्रेम, यौन, संघर्ष र मुक्तिको बहस सुरु हुन्छ। पुस्तकले थप ती दासहरू को यात्रा र आफ्नो अस्तित्व को लागि आफ्नो खोजको कथा बारे दर्शाउछ

विषयवस्तु

मोक्षभूमिले ती व्यक्तिहरूको कथालाई प्रकाश पार्छ जसको संघर्षमा सारा सभ्यता खडा छ तर ठूलो योजनामा समाजले उनीहरूको योगदान बिर्सिएको छ। पुस्तकमा जातीय व्यवस्थाका खराबी र समाजद्वारा मानव जातिको वर्गीकरणको बारेमा पनि चर्चा गरिएको छ। आधुनिक नेपाली समाजमा अझै पनि प्रचलित प्राचीन राज्यको विद्यमान दुष्ट र भेदभावपूर्ण परम्पराको रूपक पुस्तक हो ।

पुरस्कारहरू

पुस्तकले सन् २०७८ को पद्मश्री साहित्य पुरस्कार प्राप्त गर्‍यो । उक्त पुरस्कार खेमलाल–हरिकला लामिछाने समाज कल्याण प्रतिष्ठानले प्रदान गरेको हो । नेपाली साहित्यमा योगदान पुर्‍याए बापत हरेक वर्ष यो पुरस्कार प्रदान गरिन्छ । पुरस्कारको नगद राशी रु. ३००,०००। यो पुस्तक नेपाली साहित्यको सर्वोच्च सम्मान मदन पुरस्कारका लागि पनि छनोट भएको थियो ।

नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरू। “मोक्षभूमि।” नेपाली विश्वकोश, ६ नोभेम्बर २०२६, https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AD%E0%A5%82%E0%A4%AE%E0%A4%BF। हेरिएको: १२ नोभेम्बर २०२६।

Nepali Encyclopedia Editors. (2026). मोक्षभूमि. In Nepali Encyclopedia. Retrieved 2026-11-12, from https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AD%E0%A5%82%E0%A4%AE%E0%A4%BF

@misc{ne_624,
  title = {मोक्षभूमि},
  author = {{Nepali Encyclopedia Editors}},
  howpublished = {\url{https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AD%E0%A5%82%E0%A4%AE%E0%A4%BF}},
  year = {2026},
  note = {Accessed 2026-11-12}
}