ऋषिकेश शाह

ऋषिकेश शाह नेपालका पूर्वमन्त्री हुन्। यिनी २०१७ पुष १ गते राजा महेन्द्रले जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री विश्वेश्वर प्रसाद कोइराला लाई हटाई निर्दलीय पञ्चायती व्यवस्था लागू गरेपछि मन्त्री भएका थिए।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घको स्थायी प्रतिनिधि

राजा महेन्द्रले उनलाई टपक्क टिपेर संयुक्त राष्ट्रसङ्घको प्रथम स्थायी प्रतिनिधिमा सिफारसि गरेका थिए। उनी संयुक्त राष्ट्रसङ्घको प्रथम स्थायी प्रतिनिधि थिए। सन् १९६० ताका अमेरिकी म्यागेजिन 'टाइम'को मुखपृष्ठमा संयुक्त राष्ट्र सङ्घका महासचिवका सम्भावित चार उम्मदेवारका तस्बिर छापियो। जसमा एक नेपाली कूटनीतिज्ञ हृषिकेश शाह थिए । सुकार्नो जस्ता नेताहरूको अन्तर्राष्ट्रिय छवि त ठूलो छ तर वास्तविक कामहरू गर्ने यिनीहरू हुन् भनेर नेपालका ऋषिकेश शाहसहित केहीको नाम लिएको छ।”

सन् १९६१ सेप्टेम्बरमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घका महासचिव ड्याग होमरसोल्डको विमान दुर्घटनामा निधन भयो। त्यो दुर्घटनाको छानबिन गर्न आयोग बनेको थियो। छानबिन समितिको अध्यक्ष शाहलाई बनाइएका थिए । २०१७ सालमा निर्वाचित सरकारको विघटन र संसदीय पद्धति समाप्त भएको बाह्र दिनपछि राजा महेन्द्रले उनलाई संयुक्त राष्ट्रसङ्घको स्थायी प्रतिनिधिबाट फिर्ता बोलाउँदै अर्थमन्त्री बनाएका थिए । पूर्व परराष्ट्रमन्त्री भेषबहादुर थापाका अनुसार शाहको सक्रियता सराहनीय थियो र नेपालले तटस्थ भूमिका राष्ट्रसङ्घमा खेलिरहेको पुस्ट्याइँ उक्त अनुसन्धानको जिम्मेवारी दिइएको घटनाले गरेको थियो।

अर्थमन्त्री

संयुक्त राष्ट्रसङ्घको स्थायी प्रतिनिधि हुँदै उनी अर्थमन्त्री र राजसभा स्थायी समितिको सभापतिमा मनोनीत भए। २०१७ सालको घटनाताका उनी तेस्रो महत्त्वपूर्ण ओहदामा थिए। २०१९ सालको संविधान पनि उनकै अध्यक्षतामा निर्माण भएको थियो।

राजसभा स्थायी समितिको सभापति

उनी अर्थमन्त्री र राजसभा स्थायी समितिको सभापतिमा मनोनीत भए।

पछी राजा महेन्द्रले ऋषिकेश शाहलाई राजसभाको साधारण सदस्यसमेत नरहने गरी सभापतिबाट बर्खास्त नै गरे।

सन्दर्भ सामग्रीहरू

नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरू। “ऋषिकेश शाह।” नेपाली विश्वकोश, ३ नोभेम्बर २०२६, https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%8B%E0%A4%B7%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9। हेरिएको: १२ नोभेम्बर २०२६।

Nepali Encyclopedia Editors. (2026). ऋषिकेश शाह. In Nepali Encyclopedia. Retrieved 2026-11-12, from https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%8B%E0%A4%B7%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9

@misc{ne_465,
  title = {ऋषिकेश शाह},
  author = {{Nepali Encyclopedia Editors}},
  howpublished = {\url{https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%8B%E0%A4%B7%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9}},
  year = {2026},
  note = {Accessed 2026-11-12}
}